Kartoli Bhaji : साधारण जून महिन्याच्या सुरुवातीस आपणास बाजारात एक भाजी दिसून येते कारल्यासारखीच असणारी ती म्हणजे करटोली. या भाजीला वेगवेगळ्या विभागात वेगवेगळी नावे आहेत कंटोली, रान कारली, कर्टुली इत्यादी. साधारण जुलै ते डिसेंबर यादरम्यान या भाजीला बहर येतो. वेलवर्गीय असणारी ही वनस्पती कोकणासह, विदर्भ, पश्चिम घाट परिसरात आढळून येतात. अलीकडच्या काळात शेतकरी देखील आपल्या शेतामध्ये या भाजीची लागवड करतात. सातपुडा च्या पर्वतरांगांमध्ये देखील ही भाजी मोठ्या प्रमाणात आढळते येथील आदिवासी बांधव हे पारंपरिक अन्न म्हणून सेवन करतात, तसेच विक्रीसाठी देखील एका भागातून दुसऱ्या भागात पोहोचवतात.

वेलवर्गीय असणाऱ्या या वनस्पतीला जून महिन्याच्या दरम्यान फुले येतात व गोलाकार अंडाकृती फळे येण्यास सुरुवात होते फळांचा रंग हा साधारण पिवळसर हिरवा असून पृष्ठभागावर काटेरी आवरण असते. या फळांची चव ही साधारण तुरट असते. पिकलेल्या फळांमध्ये कारल्यासारख्या लहान लाल बिया आढळून येतात.

Kartoli bhaji (Spine Gourd health benefits) करटोलीचे औषधी गुणधर्म

करटोली भाजी ही डोकेदुखी वरती उत्तम औषध असून करटोलीच्या पानांचा रस देखील औषधी असतो. या भाजीमध्ये प्रथिने, लोह, भरभरून असतात व यामध्ये आढळणारे अँटिऑक्सिडंट शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतात. 100 ग्रॅम करटोली मध्ये साधारणतः 17 कॅलरीज आढळतात.

या भाजीच्या मुळाशी आढळणारा कंद देखील औषधी आहे. भाजलेल्या कंदाचा उपयोग मुळव्याधामुळे होणाऱ्या रक्तस्त्रावावर उपयोगी ठरतो. तसेच हा कंद कफ नाशक असून बद्धकोष्ठता यावर गुणकारी आहे. मधुमेहाच्या रुग्णांनी या भाजीचे नियमित सेवन केल्यास रक्तातील साखर कमी होण्यास मदत होते.